| Ποδόσφαιρο το ελληνικό άθλημα | |||
|
| ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ | |||
|
Ανάγλυφο του 4ου π.Χ. αιώνα που βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο των Αθηνών απεικονίζει έναν έφηβο να παίζει τη σφαίρα με το πόδι χωρίς όμως ωστόσο να σχετίζεται με ποδόσφαιρο όμοιο με το σύγχρονο.Είναι και το ανάγλυφο που παρουσιάζετε πάνω στην Κούπα του 2004, η φωτο στην διάθεσή σας, αν χρειαστεί Από ανασκαφές που έκαναν στη Σαμοθράκη οι Αμερικανοί με επικεφαλής την Ελίζαμπεθ Ντούζμπερι και τον Έλληνα αρχαιολόγο Ανδρέα Βαβρίτσα, προήλθε ένα ακόμη σημαντικό εύρημα, μια μπάλα ποδοσφαίρου. Σ' έναν τάφο του 3ου π.Χ. αιώνα, βρέθηκε μεταξύ άλλων κι ένα πήλινο συμπαγές ομοίωμα μπάλας, που μοιάζει με τις μπάλες που χρησιμοποιούνται στο σύγχρονο ποδόσφαιρο Μια πρώτη αναφορά για το παιχνίδι αυτό κάνει ο Όμηρος στην Οδύσσεια: « Ο ένας έριχνε την μπάλα τρέχοντας κι ο άλλος κάνοντας ένα πήδημα την έπιανε και την ξανάριχνε στο σύντροφό του.. « Έριχνε ψηλά την σφαίρα και την γη που έθρεψε πολλούς άρχισε να χτυπά με προικισμένα πόδια και να κάνει στροφές γρήγορες και εναλλασσόμενες, ενώ οι άλλοι νέοι τον ζητωκραύγαζαν και στον ουρανό υψώνονταν δυνατές φωνές». Εκ του αποσπάσματος αυτού αποδεικνύεται ότι υπήρχαν θεατές που παρακολουθούσαν το παιχνίδι. «...Ακόμη και ο φτωχότερος μπορεί να παίξει μπάλα, γιατί αυτή δεν θέλει ούτε δίχτυα, ούτε όπλα, ούτε άλογα, ούτε κυνηγόσκυλα... Και τι είναι πιο βολικό από ένα παιγνίδι, στο οποίο μπορεί να πάρει μέρος ο καθένας ανεξάρτητα από την περιουσία του και τη δουλειά του;...Το παιγνίδι με τη μπάλα δεν είναι μόνο καλή άσκηση για τα πόδια, αλλά πολύ καλή και για τα χέρια... Θα καταλάβεις επίσης ότι το παιγνίδι με τη μπάλα γυμνάζει το μάτι, αν σκεφτείς ότι όποιος δεν μπορεί να υπολογίσει την τροχιά της, δεν μπορεί και να την πιάσει. Επίσης, ο παίκτης θα οξύνει και την κριτική του ικανότητα». Ιδού και η... εμπόλεμη προοπτική: «Δεν είναι δύσκολο να καταλάβεις ότι το παιγνίδι με τη μπάλα σε ασκεί στις σπουδαιότερες κινήσεις τις οποίες εμπιστεύονται οι νόμοι της πόλης στους στρατηγούς της: να επιτίθεται την κατάλληλη στιγμή και να μην γίνεσαι αντιληπτός... να οικειοποιείσαι αυτά που ανήκουν στους εχθρούς, είτε πέφτοντας πάνω τους με ορμή, είτε απροσδόκητα και να κρατάς τα λάφυρα που έχεις πάρει». Απόλυτα πιστός στην περιγραφή και στην χρησιμότητα του ποδοσφαίρου ο Γαληνός δεύτερος μεγαλύτερος γιατρός στην αρχαιότητα μετά τον Ιπποκράτη. Ο Αντιφάνης κωμικός ποιητής του 4ου αιώνα π.Χ. γράφει σε κείμενο του [...]έπιασε την μπάλα και γέλασε, καθώς την πέταξε σ' έναν παίκτη και ταυτόχρονα έγνεφε πως θα την έδινε σε άλλον. Έσπρωξε έναν άλλον παίκτη που του έκοβε τον δρόμο, ενώ ακούγονταν κραυγές και φωνές, «έξω από τα όρια! Πάνω από το κεφάλι του πέτα την! Πίσω!!»[...] [...]εάν είσαι ικανός να την χτυπήσεις με ένα γρήγορο κτύπημα, με το αριστερό, είναι δική σου. Δεν μπορείς; Ανίκανε, δώσε την μπάλα σε κάποιον άλλον[...] γράφει κι ο Αρριανός βιβλίο 14ο(46) Το όνομα των παιχνιδιών με ήταν επίσκυρος, φαινίνδα, απόρραξις, ουρανία. H επίσκυρος ονομαζόταν επίσης εφηβική και επίκοινος (για πολλούς). Παιζόταν από δύο αντίπαλες ομάδες με ίσο αριθμό παιχτών. Aνάμεσα τους τραβούσαν μια γραμμή με μία πέτρα, την οποία αποκαλούσαν σκύρο. Έβαζαν τη μπάλα πάνω σ' αυτήν τη γραμμή, και κάθε ομάδα τραβούσε άλλη μια γραμμή πίσω της. H ομάδα που έπιανε πρώτη τη μπάλα, την πετούσε πάνω από την αντίπαλη, η οποία έπρεπε να πιάσει τη μπάλα ενώ αυτή κινούνταν ακόμη, και να τη ρίξει στο μέρος των άλλων. Αυτό συνεχιζόταν, ώσπου η μία ομάδα κατάφερνε να σπρώξει την άλλη πέρα από τη γραμμή που είχε πίσω της. Στην απόρραξη έπρεπε να χτυπήσει κανείς τη μπάλα δυνατά στο χώμα και ύστερα να δεχτεί το πήδημα της μπάλας στο χέρι του και να ξαναχτυπήσει. Μετριόταν ο αριθμός των χτυπημάτων (ή των πηδημάτων). H ουρανία παιζόταν από ένα παίχτη που έγερνε προς τα πίσω και έριχνε τη μπάλα στον ουρανό, ενώ οι υπόλοιποι προσπαθούσαν να αρπάξουν τη μπάλα πριν πέσει στο έδαφος. (...) Οπότε χτυπούσαν τη μπάλα ξανά και ξανά σ' έναν τοίχο και μετρούσαν τον αριθμό των χτυπημάτων. Ο χαμένος αποκαλούνταν γάιδαρος και έκανε ό,τι του έλεγαν, ενώ ο νικητής ήταν ο βασιλιάς και πρόσταζε. Ο Επίσκυρος ένα είδος ποδοσφαίρου ήταν γυμνικός αγών όπως σχεδόν όλοι οι αγώνες την αρχαία Ελλάδα. Το γήπεδο που διεξάγονταν ο αγώνας ήταν χωρισμένο σε δύο μέρη με γραμμές από σκύρα (χαλίκια) και η μπάλα ήταν κατασκευασμένη από δερμάτινα κομμάτια ραμμένα μεταξύ τους με εντόσθια ζώων και με πολλές γωνίες όπως και οι σημερινές. Χαρακτηριστικό της είναι ότι διακρίνεται η σχισμή, απ΄την οποία τροφοδοτούσαν με αέρα το εσωτερικό της μέρος που το αποτελούσε μια κίστη από μεγάλο ζώο. Η μπάλα αυτή εξωτερικά ήταν ζωγραφισμένη με έντονα χρώματα και συνήθως διακοσμημένη με γεωμετρικά σχέδια. Αναφέρεται στον “Φαίδωνα” του Πλάτωνα : «Αυτή η γη αν κάποιος την έβλεπε από ψηλά είναι όμοια με τις σφαίρες που έχουν φτιαχτεί από δώδεκα χρωματιστά είδη δέρματος». Άρα η μπάλα ήταν φτιαγμένη από 12 χρώματα, 12 κομμάτια δέρματος συμβολίζοντας τους 12 Έλληνες Θεούς. Το παιχνίδι ξεκινούσε όπως και σήμερα και ο στόχος ήταν για τις δύο ομάδες να περάσουν την μπάλα από την απέναντι εστία, τέρμα. Τότε είχαμε αυτό που λέμε σήμερα « goal » ,δηλαδή κατά λέξη επίτευξις, επίτευξις του στόχου. Μας διασώζονται ακόμη και ονόματα διάσημων «ποδοσφαιριστών» της αρχαιότητος, όπως του Αριστόνικου του Καρυστίου, του Δημοτέλη του Χίου, του Χαιρεφάνη και του Κτησιβίου του Χαλκιδέως. Οι κεφαλιές ήταν μέσα στο παιχνίδι καθώς και τα σπρωξίματα και οι σκληρές συγκρούσεις, για να εμποδίσουν τους αντιπάλους να φτάσουν την μπάλα. Χτύπαγαν την μπάλα τροφοδοτώντας τους συμπαίκτες τους και με τα πόδια αλλά και με τα χέρια. Το περίεργο είναι, όπως μας παραδίδει ο Αρριανός, ότι το παιχνίδι παιζόταν από μικρά παιδιά και μεγάλης ηλικίας άνδρες, ενώ οι νέοι δεν λάμβαναν μέρος. («Φύγετε νεαροί, αυτό το παιχνίδι με την μπάλα φουσκωμένη από αέρα έχει γίνει για μεσήλικες και παιδιά» Αρριανός ΧΙV 47) Δεν ξέρουμε για τα έπαθλα των αγώνων ούτε για τον ακριβή αριθμό των παιχτών. Ξέρουμε όμως ότι το άθλημα ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές, αφού από τα αποσπάσματα των αρχαίων συγγραφέων συνάγεται ότι πολλοί θεατές παρακολουθούσαν τους αγώνες και συμμετείχαν στην εξέλιξη του παιχνιδιού με φωνές, κραυγές, επιδοκιμασίες, και ακόμη και με συνθήματα. Δώδεκα κομμάτια δέρματος, δώδεκα χρώματα, δώδεκα θεοί ένας στόχος το τέρμα ή η εστία του αντιπάλου. Το σημερινό τέρμα ο τερματισμός, το τελικό σημείο η έκβαση ή goal ως επίτευξη, και επίτευξης στόχου. Σε επόμενα κείμενα θα αναφερθώ σε αποσυμβολισμούς σύμβολων και χρώματων και ονομάτων όλων ανεξαιρέτως των ελληνικών και κυπριακών ομάδων
|
Σχόλια
Σε ευχαριστούμε!
RSS feed for comments to this post.